TuoiTot.comTuổi Tốt
Tuổi xông đất, khai trương

Nhờ người mở hàng ngày khai trương: chọn ai, nhờ thế nào cho tự nhiên

Người mở hàng là khách mua đầu tiên ngày khai trương: chọn theo tuổi chủ ra sao, câu nhờ mẫu, mua gì, trả tiền thế nào và khi khách lạ vào trước thì nghĩ sao.

Two Vietnamese women stand at the counter of a small grocery shop, one handing over a bag of oranges, seen from the side, faces turned away, bright midday light

Người mở hàng là khách mua đầu tiên trong ngày khai trương (hoặc phiên chợ đầu năm). Theo tục phổ biến, chủ cửa hàng thường nhờ trước một người quen có tuổi không xung với mình, tốt hơn là tam hợp hay lục hợp, tính tình xởi lởi, mua một món thật sự cần và trả đủ tiền, không mặc cả.

Khác với xông đất, mở hàng là một giao dịch mua bán thật, nên phần "tự nhiên" quan trọng ngang phần tuổi. Bài dưới so mở hàng với xông đất, đi qua tình huống của một tiệm tạp hoá, đưa vài câu nhờ mẫu, và nói rõ nên nghĩ gì khi người vào mua đầu tiên lại là một khách lạ.

Mở hàng khác xông đất ở điểm nào

Hai tục hay bị nhắc chung nhưng khác nhau ở thời điểm, người làm và việc làm.

Xông đấtMở hàng
Thời điểmSau giao thừa, sáng mùng MộtNgày khai trương, hoặc buổi bán đầu tiên của năm
Nơi diễn raNhà ở, có khi cả cửa hàngCửa hàng, quầy, sạp
Người làm gìBước vào nhà, chúc TếtMua hàng, trả tiền
Xét tuổi so vớiGia chủ, có nhà so thêm với năm mớiChủ cửa hàng, ít khi so với năm
Điều cốt lõiLời chúc và không khí vuiGiao dịch suôn sẻ, vui vẻ
Nếu không nhờ trướcNgười đầu tiên đến thăm coi là xông đấtKhách đầu tiên vào mua coi là mở hàng

Vì mở hàng là mua bán thật, nhiều chủ tiệm không coi nặng chuyện tuổi bằng chuyện người mở hàng mua nhanh, trả gọn, nói lời chúc. Có tiệm nhờ người hợp tuổi, có tiệm chỉ mong khách đầu tiên vui vẻ.

Ở nhiều chợ truyền thống, người bán còn giữ tục mở hàng mỗi sáng chứ không riêng ngày khai trương: món bán đầu tiên trong ngày được coi là món mở hàng, người bán thường nhẹ giá cho xong, và kiêng để khách đầu tiên đi mà không mua. Tục này nói nhiều về nếp buôn bán coi trọng sự suôn sẻ hơn là về tuổi tác.

Chọn người mở hàng theo tuổi chủ: quy tắc rút gọn

Bước một, tránh chi xung. Tính chi năm sinh của chủ tiệm, gạch những người có chi cùng nhóm tứ hành xung: Dần–Thân–Tỵ–Hợi, Tý–Ngọ–Mão–Dậu, Thìn–Tuất–Sửu–Mùi.

Bước hai, ưu tiên chi hợp. Trong số còn lại, người có chi tam hợp hoặc lục hợp với chủ được ưu tiên. Đây là lớp mà phần lớn chủ tiệm dừng lại, không xét sâu hơn.

Bước ba, xem can nếu cần phân định. Khi có hai người cùng hợp chi, xét can: cặp hợp là Giáp–Kỷ, Ất–Canh, Bính–Tân, Đinh–Nhâm, Mậu–Quý; cặp xung theo cách phổ biến là Giáp–Canh, Ất–Tân, Bính–Nhâm, Đinh–Quý.

Bước bốn, nạp âm chỉ để tham khảo. Mệnh nạp âm của người mở hàng sinh cho mệnh chủ thường được khen, nhưng ít ai loại một người chỉ vì nạp âm.

Ngoài tuổi. Người mở hàng nên là người có thể đến đúng buổi, không phải nghỉ việc, không bị ép mua món đắt. Người hay mặc cả, hay than thở thì dù hợp tuổi nhiều chủ tiệm cũng ngại nhờ.

Tự kiểm can chi. Trước khi dùng kết quả, tính lại can chi bằng phép chia: lấy năm âm sinh trừ 4, chia 10 lấy dư ra can (dư 0 là Giáp), chia 12 lấy dư ra chi (dư 0 là Tý). Với chị Hạnh: 1993 − 4 = 1989, chia 10 dư 9 là Quý, chia 12 dư 9 là Dậu. Người sinh tháng 1, 2 dương lịch phải tra lịch âm trước, kẻo lấy nhầm năm.

Tình huống giả định: tiệm tạp hoá của chị Hạnh sinh 1993

Chị Hạnh sinh năm 1993, tuổi Quý Dậu, mệnh Kiếm Phong Kim. Chi Dậu tam hợp với Tỵ, Sửu, lục hợp với Thìn, cùng nhóm xung với Tý, Ngọ, Mão. Can Quý hợp với Mậu, theo cách phổ biến xung với Đinh. Chị có bốn người quen sẵn lòng sang mua đầu tiên:

Người quenCan chi, nạp âmChiCanNạp âm so với Kim
Cô hàng xóm, sinh 1976Bính Thìn, Sa Trung ThổLục hợpBình thườngThổ sinh Kim
Anh bạn học, sinh 1988Mậu Thìn, Đại Lâm MộcLục hợpHợp (Mậu–Quý)Kim khắc Mộc
Em họ, sinh 1989Kỷ Tỵ, Đại Lâm MộcTam hợpBình thườngKim khắc Mộc
Chị đồng nghiệp cũ, sinh 1997Đinh Sửu, Giản Hạ ThủyTam hợpXung (Đinh–Quý)Kim sinh Thủy

Cả bốn người đều qua lớp chi, nên ai mở hàng cũng hợp theo cách tính phổ biến. Nếu muốn chọn một, cô hàng xóm 1976 không vướng can, nạp âm lại sinh cho chủ; anh bạn 1988 hợp cả chi lẫn can. Nhưng cô hàng xóm ở ngay đầu ngõ, sáng nào cũng đi chợ qua, nên chị Hạnh nhờ cô. Lý do quyết định cuối cùng là đi lại tiện, không phải điểm số.

Câu nhờ mẫu cho từng người

Nhờ mở hàng nên nói trước vài ngày, nói nhẹ nhàng, để người được nhờ có lối từ chối.

  • Với hàng xóm lớn tuổi: "Cô ơi, thứ bảy này cháu mở tiệm, cô đi chợ qua thì ghé mở hàng cho cháu nhé. Cô cần gì cháu để sẵn, cô mua giúp cháu một món thôi ạ."
  • Với bạn bè: "Sáng thứ bảy tiệm mình mở, cậu tạt qua mua đầu tiên giúp mình nhé, tuổi cậu hợp với mình. Bận thì thôi, không sao đâu."
  • Với người lớn tuổi hơn nhưng không thân: "Cháu mới mở tiệm đầu ngõ, cháu mong được bác ghé mở hàng. Bác tiện thì ghé, không tiện cháu cũng cảm ơn bác."
  • Khi người được nhờ ngại vì tuổi: "Cháu tính rồi, tuổi bác với tuổi cháu không xung đâu ạ. Mà bác ghé là cháu vui rồi."
  • Khi muốn cảm ơn sau: "Hôm nay bác mở hàng cho cháu, cháu gửi bác túi bánh này, coi như quà khai trương của tiệm ạ."

Điểm chung của các câu trên: nói rõ ngày, gợi ý mua một món nhỏ, cho người ta quyền từ chối và không nói gì đến chuyện "mở hàng thì tiệm sẽ đắt khách". Không ai muốn mang trách nhiệm cho việc buôn bán của người khác.

Mua gì, trả tiền thế nào cho đúng ý tục mở hàng

Mua món mình cần. Người mở hàng nên mua thứ dùng thật trong nhà, không mua món to cho "sang". Với tiệm tạp hoá là chai nước mắm, gói mì; với tiệm bánh là vài chiếc bánh; với tiệm quần áo là một đôi tất cũng được.

Trả đủ, không mặc cả. Tục mở hàng kiêng mặc cả ở giao dịch đầu tiên, vì người ta muốn buổi bán mở ra suôn sẻ. Người mở hàng trả đúng giá niêm yết, đưa tiền gọn.

Chủ tiệm không ép giá. Ngược lại, chủ tiệm cũng không nên nâng giá hay ép người quen mua nhiều. Nhiều tiệm còn bớt chút đỉnh hoặc tặng kèm món nhỏ cho người mở hàng như lời cảm ơn.

Tiền mặt hay chuyển khoản. Nhiều chủ tiệm thích tiền mặt cho giao dịch mở hàng vì cầm được tờ tiền đầu tiên; số khác dùng chuyển khoản cho tiện. Đây là chuyện thói quen, không có quy định nào trong tục.

Lời chúc ngắn. Người mở hàng chúc một câu như "Chúc cháu buôn bán thuận lợi", chủ tiệm cảm ơn. Chừng ấy là đủ, không cần nghi thức gì thêm.

Những việc thực tế cần xong trước buổi mở hàng

Người mở hàng chỉ đứng ở quầy vài phút, nhưng để buổi ấy suôn sẻ, chủ tiệm cần lo xong những việc mà không phép chọn tuổi nào làm thay được:

  • Giấy tờ: đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp đã xong, hợp đồng thuê mặt bằng đã ký và rõ thời hạn, các điều kiện riêng của ngành hàng (thực phẩm, thuốc, rượu) đã hỏi cơ quan có thẩm quyền ở địa phương.
  • An toàn: bình chữa cháy để chỗ dễ lấy, ổ điện không quá tải khi treo thêm đèn trang trí, lối đi trong tiệm đủ rộng cho khách đông hơn ngày thường.
  • Tiền lẻ và cách thu tiền: chuẩn bị đủ tiền lẻ, thử trước mã chuyển khoản, ghi sổ từ giao dịch đầu tiên để cuối tháng biết tiệm lãi lỗ thật ra sao.
  • Giá bán: niêm yết giá rõ ràng ngay từ hôm đầu, vừa tránh chuyện mặc cả với người mở hàng, vừa giúp khách lạ yên tâm.
  • Hàng hoá: nhập vừa đủ cho mấy tuần đầu, đừng dồn hết vốn vào ngày khai trương; báo cho hàng xóm, khách quen biết ngày mở là đủ cho buổi đầu.

Khi những việc này đã xong, buổi mở hàng chỉ còn là một khoảnh khắc vui. Nếu chưa xong, dù người mở hàng có hợp tuổi đến đâu, tuần đầu tiên vẫn sẽ rối.

Khi khách lạ vào mua trước người được nhờ

Chuyện này xảy ra thường xuyên: tiệm vừa mở cửa, người được nhờ chưa tới, một khách đi đường đã ghé mua. Theo tục, người mua đầu tiên coi như người mở hàng, nên có chủ tiệm lo lắng. Cách nhìn có chừng mực là: khách lạ ghé mua ngay buổi đầu là dấu hiệu tốt về vị trí cửa hàng, đó là điều thật mà mọi chủ tiệm đều mong.

Có hai cách xử lý mà các chủ tiệm lâu năm hay làm. Một là vui vẻ bán, rồi vẫn để người quen đến mua như đã hẹn, coi người quen là "người mở hàng của nhà mình". Hai là chỉ mở cửa chính thức sau khi người được nhờ đến, nếu người đó đã hẹn sẵn đầu giờ. Cách thứ nhất thoải mái hơn và không làm khách lạ thấy mình bị từ chối.

Điều nên tránh là tỏ thái độ khó chịu, từ chối bán, hay nói với khách rằng họ "chưa đến lượt". Khách đầu tiên của một cửa hàng mới thường nhớ rất lâu cách mình được đón; một lời mời vui vẻ hôm ấy giữ chân khách hiệu quả hơn bất kỳ phép chọn tuổi nào.

Còn nếu khách đầu tiên mặc cả, chê hàng hay không mua gì, hãy coi đó là chuyện buôn bán bình thường. Nhiều chủ tiệm có kinh nghiệm nói rằng ngày đầu tiên dạy họ về giá và cách bày hàng, những bài học ấy có giá hơn nỗi lo về khách mở hàng.

Câu hỏi thường gặp

Người mở hàng có cần hợp tuổi chủ cửa hàng không?

Theo tục phổ biến, nhiều chủ tiệm mong người mở hàng không xung chi với mình, tốt hơn là tam hợp hay lục hợp. Nhưng không có quy định bắt buộc, và nhiều tiệm chỉ cần khách đầu tiên vui vẻ, mua bán suôn sẻ.

Người mở hàng nên mua bao nhiêu tiền?

Không có mức cố định. Người mở hàng thường mua một món mình thật sự cần, giá vừa phải, trả đúng giá không mặc cả. Chủ tiệm không nên ép người quen mua nhiều hay mua món đắt.

Khách lạ vào mua trước người được nhờ thì có sao không?

Theo cách nhìn có chừng mực, khách lạ ghé mua ngay buổi đầu là tín hiệu tốt về vị trí cửa hàng. Chủ tiệm cứ vui vẻ bán, người quen đến sau vẫn mua như đã hẹn.

Mở hàng khác xông đất cửa hàng ở chỗ nào?

Xông đất là người đầu tiên bước vào sau giao thừa để chúc Tết, còn mở hàng là khách mua đầu tiên trong ngày khai trương hoặc buổi bán đầu năm. Một tục cốt ở lời chúc, một tục cốt ở giao dịch.

Có nên trả tiền nhờ người lạ đúng tuổi đến mở hàng không?

Không cần. Tục mở hàng cốt ở một giao dịch tự nhiên, vui vẻ. Nhờ người quen, hàng xóm sẵn lòng ghé qua là đủ; trả tiền thuê người mở hàng làm mất đi chính cái ý ấy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138