Theo cách phổ biến, khi vợ chồng khác tuổi, nhiều nhà chọn người xông đất theo tuổi người chồng hoặc người đứng chủ hộ; nếu muốn chu đáo hơn thì tìm người không xung với cả hai, và khi không có ai như vậy thì ưu tiên tuổi người lo kinh tế chính. Không có quy định bắt buộc chọn tuổi chồng, nhiều nhà ngày nay lấy tuổi người vợ khi người vợ là chủ hộ.
Phần dưới so các cách lấy tuổi, đi qua bảng tính cho một cặp vợ chồng sinh 1984 và 1988, nói về nhà nhiều thế hệ, chuyện ăn Tết bên nội hay bên ngoại, và cách hai vợ chồng thống nhất với nhau trước khi mời ai.
Vì sao câu hỏi này hay gây tranh luận
Ngày xưa, gia chủ gần như mặc nhiên là người đàn ông lớn nhất trong nhà, nên xông đất theo tuổi ông chủ, không ai phải hỏi. Ngày nay nhiều nhà vợ chồng cùng làm, cùng đứng tên tài sản, có nhà người vợ đứng chủ hộ hoặc lo kinh tế chính. Câu hỏi "lấy tuổi ai" vì thế xuất hiện, và hai bên nội ngoại có khi mỗi bên một ý.
Một lý do nữa là tuổi vợ chồng có thể "ngược" nhau. Ví dụ chồng tuổi Tý, vợ tuổi Mão: hai chi này cùng nằm trong nhóm Tý–Ngọ–Mão–Dậu, nên người hợp với chồng nhiều khi lại xung với vợ. Khi đó, tìm người hợp cả hai gần như không thể, và gia đình buộc phải chọn.
Điều đáng nói là cả hai cách đều có trong dân gian. Nếu nhà bạn đang có hai luồng ý kiến, đó không phải vì một bên hiểu sai tục, mà vì tục vốn có nhiều cách hiểu. Biết điều đó giúp cuộc bàn bạc nhẹ nhàng hơn nhiều.
Cũng nên nhớ: xông đất chỉ so tuổi khách với tuổi chủ nhà, không dùng kim lâu, hoang ốc hay tam tai của vợ chồng. Những phép ấy theo cách tính phổ biến dành cho làm nhà, cưới hỏi. Nhiều bảng trên mạng trộn lẫn các phép này vào chuyện xông đất, làm hai vợ chồng tưởng phải xét quá nhiều thứ, trong khi thật ra chỉ cần so chi, can và nạp âm.
Các cách lấy tuổi thường gặp
Bảng gom các cách nhiều gia đình làm, kèm hoàn cảnh hợp và điểm cần lưu ý.
| Lấy tuổi | Hợp khi | Cần lưu ý |
|---|---|---|
| Người chồng | Gia đình theo nếp cũ, chồng là trụ cột | Người vợ có thể thấy mình không được tính; nên hỏi ý vợ trước |
| Người đứng chủ hộ | Giấy tờ nhà, hộ khẩu đứng tên một người rõ ràng | Chủ hộ là chuyện giấy tờ, không nên đổi chủ hộ vì tuổi |
| Người lo kinh tế chính | Vợ hoặc chồng gánh phần lớn thu nhập | Dễ thống nhất nhất, ít tranh luận |
| Hợp cả hai | Có người quen không xung với cả vợ lẫn chồng | Nhiều cặp không tìm được; không cần cố |
| Người lớn nhất trong nhà | Nhà nhiều thế hệ, ông bà còn khoẻ | Con cháu nên hỏi ý ông bà trước khi tự chọn |
Cách được nhiều người chấp nhận nhất là "không xung với ai trong hai vợ chồng, nếu không được thì không xung với người lo kinh tế chính". Cách này vừa giữ tục, vừa không để ai thấy mình bị bỏ qua.
Tình huống giả định: chồng sinh 1984, vợ sinh 1988
Anh Bình sinh năm 1984, tuổi Giáp Tý, mệnh Hải Trung Kim. Chị Thu sinh năm 1988, tuổi Mậu Thìn, mệnh Đại Lâm Mộc. Tý và Thìn cùng nhóm tam hợp Thân–Tý–Thìn, nên hai vợ chồng thuận lợi hơn nhiều cặp khác. Năm người quen có thể mời:
| Người quen | Can chi, nạp âm | Chi so với chồng (Tý) | Chi so với vợ (Thìn) | Can so với chồng, vợ |
|---|---|---|---|---|
| Em trai chị Thu, sinh 1992 | Nhâm Thân, Kiếm Phong Kim | Tam hợp | Tam hợp | Bình thường với cả hai |
| Bạn anh Bình, sinh 1980 | Canh Thân, Thạch Lựu Mộc | Tam hợp | Tam hợp | Xung chồng (Giáp–Canh) |
| Cháu họ, sinh 1996 | Bính Tý, Giản Hạ Thủy | Cùng chi | Tam hợp | Bình thường với cả hai |
| Chị hàng xóm, sinh 1985 | Ất Sửu, Hải Trung Kim | Lục hợp | Xung | Bình thường với cả hai |
| Đồng nghiệp chị Thu, sinh 1993 | Quý Dậu, Kiếm Phong Kim | Xung | Lục hợp | Hợp vợ (Mậu–Quý) |
Theo cách tính phổ biến, em trai chị Thu sinh 1992 tam hợp với cả hai vợ chồng, can không vướng ai, là lựa chọn gọn nhất. Cháu họ 1996 cũng không xung với ai. Chị hàng xóm 1985 và đồng nghiệp 1993 mỗi người hợp một bên và xung bên kia; nhà theo tuổi chồng sẽ thấy chị hàng xóm hợp, nhà theo tuổi vợ sẽ thấy đồng nghiệp hợp. Đây là ví dụ rõ nhất vì sao hai vợ chồng nên thống nhất cách tính trước khi mời.
Nhà nhiều thế hệ: ông bà, bố mẹ, vợ chồng trẻ cùng một mái
Cách phổ biến ở nông thôn. Nhà ba thế hệ thường lấy tuổi người đàn ông lớn nhất còn làm chủ gia đình, có khi là ông, có khi là bố. Khi ông bà đã giao việc nhà cho con, tuổi người con trụ cột được dùng thay.
Cách phổ biến ở thành phố. Nhà chung cư, nhà phố nhiều thế hệ hay lấy tuổi người đứng tên nhà hoặc người lo kinh tế chính. Ông bà ở cùng thường được hỏi ý, nhưng ít khi là "tuổi chính".
Tìm người không xung với nhiều người cùng lúc. Nhà bốn, năm người lớn gần như không thể tìm được ai hợp với tất cả. Cách thực tế là chọn một "tuổi chính" rồi chỉ xét lớp chi với người đó. Thêm một người vào danh sách xét là danh sách ứng viên co lại đáng kể.
Tự kiểm can chi cho từng người. Trước khi lập bảng cho cả nhà, tính lại can chi bằng phép chia: năm âm sinh trừ 4, chia 10 lấy dư ra can (dư 0 là Giáp), chia 12 lấy dư ra chi (dư 0 là Tý). Với anh Bình: 1984 − 4 = 1980, chia 10 dư 0 là Giáp, chia 12 dư 0 là Tý, khớp với Giáp Tý. Người sinh tháng 1, 2 dương lịch phải tra lịch âm trước.
Khi ông bà và con cháu bất đồng. Thường để ông bà quyết nếu ông bà còn khoẻ và quan tâm chuyện này. Đổi lại, con cháu lo phần việc thực tế: liên lạc người được mời, đón người ấy, chuẩn bị bao lì xì cho con cháu họ.
Khi chỉ hợp được một người: các cách xử lý và mặt thực tế
Chọn theo người lo kinh tế chính. Đây là cách dễ thống nhất nhất. Mặt thực tế: không ai phải tranh chuyện "nhà này của ai", chỉ cần thừa nhận ai đang gánh phần lớn chi tiêu.
Gia chủ tự xông. Chồng hoặc vợ tự bước vào nhà đầu tiên sau giao thừa. Cách này tránh luôn chuyện phải chọn giữa tuổi hai người, và không phải nhờ ai.
Mời người "trung tính". Người có chi không hợp không xung với cả hai. Ví dụ với cặp Tý và Thìn, người tuổi Dần, Tỵ, Hợi không xung với ai trong hai người. Nhiều nhà chọn cách này khi không có người hợp cả hai.
Luân phiên theo năm. Có cặp vợ chồng thoả thuận năm nay theo tuổi chồng, năm sau theo tuổi vợ. Nghe có vẻ hình thức nhưng giúp cả hai thấy công bằng, nhất là khi hai bên nội ngoại đều quan tâm.
Điều nên tránh. Không nên đổi người đứng tên chủ hộ, đổi tên trên giấy tờ nhà chỉ để "hợp tuổi xông đất". Giấy tờ là chuyện pháp lý, thay đổi tốn thời gian, chi phí và dễ sinh rắc rối về sau.
Ăn Tết bên nội hay bên ngoại thì xông đất nhà nào
Nhiều cặp vợ chồng trẻ ăn Tết ở nhà bố mẹ, nên câu hỏi tuổi ai đôi khi còn kèm câu hỏi nhà ai. Vài điều nên rõ:
- Xông đất là chuyện của từng ngôi nhà. Nhà bố mẹ chồng xét tuổi chủ nhà bên đó, nhà bố mẹ vợ xét tuổi chủ nhà bên đó, không theo tuổi của đôi vợ chồng trẻ.
- Nếu hai vợ chồng có nhà riêng nhưng đón giao thừa ở nhà bố mẹ, nhà riêng sẽ được "xông" khi hai người quay về, thường coi như gia chủ tự xông.
- Con rể, con dâu được bố mẹ hai bên nhờ xông đất là chuyện thường. Nếu tuổi mình xung với chủ nhà, cứ nói thật để bố mẹ tự quyết.
- Lịch về hai bên nên thống nhất trước Tết: đón giao thừa ở đâu, sáng mùng Một ở đâu, mùng Hai về đâu. Lịch rõ ràng thì chuyện xông đất tự khắc gọn.
- Đường xa thì an toàn trước: không chạy xe đêm giao thừa giữa hai nhà chỉ để kịp làm người xông đất.
Phần lớn các cuộc cãi nhau về xông đất giữa vợ chồng trẻ thật ra là cãi nhau về lịch ăn Tết. Gỡ được lịch thì chuyện tuổi trở nên nhỏ.
Câu nói mẫu giữa hai vợ chồng và với bố mẹ hai bên
Giữa hai vợ chồng: "Năm nay mình chọn người không xung với cả hai đứa nhé. Em trai em tuổi Thân, hợp cả anh lẫn em, mình nhờ cậu ấy được không?" Câu nói đưa ra tiêu chí chung trước, ứng viên sau, không ai thấy bị lấn. Nếu một trong hai người không quan tâm chuyện tuổi, người còn lại cứ lo phần này, chỉ cần báo trước để cả hai cùng đón khách vui vẻ.
Với mẹ chồng muốn theo tuổi con trai: "Mẹ ơi, con tính rồi, cậu Hoà tuổi Thân tam hợp với tuổi Tý của anh Bình, mà cũng hợp với tuổi con. Mẹ thấy được thì nhà mình nhờ cậu ấy ạ." Khi người được chọn hợp với cả hai, mọi lời giải thích đều ngắn.
Với bố mẹ vợ hỏi sao không theo tuổi con gái mình: "Bố mẹ yên tâm, nhà con chọn người không xung với ai cả. Năm sau nếu cần, nhà con theo tuổi Thu." Nếu bạn muốn hiểu thêm về tuổi của từng người trong nhà theo một cách nhìn rộng hơn, có thể xem lá số miễn phí trên AI Huyền Học; còn chuyện xông đất, bảng tính trên đã đủ dùng.
Câu hỏi thường gặp
Vợ chồng khác tuổi thì xông đất theo tuổi chồng hay tuổi vợ?
Theo cách phổ biến, nhiều nhà theo tuổi người chồng hoặc người đứng chủ hộ. Cách chu đáo hơn là chọn người không xung với cả hai; không được thì theo tuổi người lo kinh tế chính. Không có quy định bắt buộc.
Người hợp tuổi chồng nhưng xung tuổi vợ có nên mời không?
Tuỳ cách nhà bạn chọn. Nếu đã thống nhất theo tuổi chồng thì vẫn mời được. Nếu muốn không ai bị vướng, hãy tìm người không xung với cả hai, hoặc để gia chủ tự xông.
Vợ đứng chủ hộ thì xông đất lấy tuổi vợ được không?
Được. Nhiều gia đình ngày nay lấy tuổi người đứng chủ hộ hoặc người lo kinh tế chính, dù đó là người vợ. Điều cần là hai vợ chồng thống nhất trước khi mời người xông đất.
Chồng tuổi Tý vợ tuổi Thìn thì nên mời người tuổi gì xông đất?
Theo cách tính phổ biến, Tý và Thìn cùng nhóm tam hợp Thân–Tý–Thìn, nên người tuổi Thân hợp với cả hai. Người tuổi Dần, Tỵ, Hợi không xung với ai trong hai người cũng là lựa chọn ổn.
Ăn Tết nhà bố mẹ thì xông đất theo tuổi vợ chồng trẻ hay tuổi bố mẹ?
Theo tuổi chủ của ngôi nhà ấy, tức tuổi bố mẹ. Xông đất là chuyện của từng ngôi nhà. Nhà riêng của vợ chồng trẻ khi quay về thường coi như gia chủ tự xông.
Có nên đổi chủ hộ cho hợp tuổi xông đất không?
Không nên. Chủ hộ và người đứng tên tài sản là chuyện giấy tờ pháp lý, thay đổi tốn thời gian và có thể ảnh hưởng quyền lợi về sau. Tuổi xông đất chỉ là tục tham khảo.