Theo bảng được chép phổ biến, mỗi con giáp của cô dâu có hai tháng âm lịch "đại lợi" và hai tháng "tiểu lợi" để cưới; ví dụ cô dâu tuổi Tý hoặc Ngọ có đại lợi tháng 6 và tháng Chạp, tiểu lợi tháng Giêng và tháng 7. Tháng ở đây là tháng âm lịch, xét theo con giáp năm sinh của cô dâu, không phụ thuộc năm cưới.
Đây là phép xem đứng sau kim lâu: người ta chọn năm trước (cô dâu không vướng kim lâu), rồi mới chọn tháng, cuối cùng mới chọn ngày. Các sách lịch cũ chép bảng tháng không hoàn toàn giống nhau, nên bài này nêu nguyên lý để bạn tự đối chiếu, thay vì coi bảng là điều tuyệt đối.
Tháng cưới theo tuổi cô dâu xuất phát từ đâu
Trong các sách lịch cổ có mục "giá thú" (cưới gả), chép bảng tháng thuận lợi cho việc cưới theo con giáp của người nữ. Mười hai tháng trong năm được chia thành nhóm: hai tháng đại lợi, hai tháng tiểu lợi, các tháng còn lại được đặt tên theo người mà tháng đó "phòng", tức kiêng ngại, như phòng bố mẹ chồng, phòng bố mẹ đẻ, phòng người mai mối, phòng chồng, phòng chính cô dâu.
Giống kim lâu, phép xem này lấy cô dâu làm trung tâm, phản ánh quan niệm xưa coi người con gái về nhà chồng là người bắt đầu một cuộc sống mới. Khác kim lâu ở chỗ nó không tính theo tuổi mụ mà theo con giáp, nên kết quả không đổi theo năm: cô dâu tuổi Mão năm nào cũng có cùng các tháng đại lợi, tiểu lợi.
Ở nhiều gia đình hiện nay, bảng tháng được dùng mềm dẻo. Có nhà chỉ cần tránh tháng "phòng" chính cô dâu, còn các tháng phòng người khác thì xử bằng cách người đó tránh mặt lúc đón dâu. Có nhà không xem tháng, chỉ xem năm và ngày. Không có cách nào bắt buộc, tuỳ lệ của từng nhà.
Trước khi tra bảng, nên hỏi người lớn một câu: nhà mình có xem tháng cưới không, và nếu có thì dùng cuốn lịch nào. Câu hỏi đó tránh được việc tra một bảng mà gia đình không hề dùng, rồi phải giải thích lại từ đầu.
Bảng tháng đại lợi, tiểu lợi theo con giáp cô dâu
Theo bản được chép phổ biến; tháng tính theo lịch âm, tháng 12 gọi là tháng Chạp, tháng 1 là tháng Giêng:
| Con giáp cô dâu | Tháng đại lợi | Tháng tiểu lợi |
|---|---|---|
| Tý, Ngọ | Tháng 6 và tháng 12 | Tháng 1 và tháng 7 |
| Sửu, Mùi | Tháng 5 và tháng 11 | Tháng 4 và tháng 10 |
| Dần, Thân | Tháng 2 và tháng 8 | Tháng 3 và tháng 9 |
| Mão, Dậu | Tháng 1 và tháng 7 | Tháng 6 và tháng 12 |
| Thìn, Tuất | Tháng 4 và tháng 10 | Tháng 5 và tháng 11 |
| Tỵ, Hợi | Tháng 3 và tháng 9 | Tháng 2 và tháng 8 |
Cách đọc: tìm hàng có con giáp năm sinh âm lịch của cô dâu, rồi đọc hai cột bên phải. Cô dâu sinh 1993 Quý Dậu nằm ở hàng Mão, Dậu, nên đại lợi là tháng Giêng và tháng 7, tiểu lợi là tháng 6 và tháng Chạp. Người sinh tháng 1, tháng 2 dương lịch trước Tết thì con giáp lùi về năm trước, và hàng tra cũng đổi theo.
Một số sách chép lệch ở vài ô, nhất là phần tiểu lợi. Nếu ông bà dùng một cuốn lịch riêng ra kết quả khác, nên theo cuốn của gia đình để thống nhất, vì đây là quy ước chứ không phải phép tính có một đáp án duy nhất.
Nguyên lý đọc bảng và cách tự kiểm
Bảng có ba quy luật giúp bạn nhớ và phát hiện chỗ chép sai. Thứ nhất, hai con giáp trong cùng một hàng luôn là một cặp xung đối, đứng cách nhau sáu vị trí trên vòng mười hai chi: Tý và Ngọ, Sửu và Mùi, Dần và Thân, Mão và Dậu, Thìn và Tuất, Tỵ và Hợi. Hai người tuổi xung nhau vẫn dùng chung bảng tháng cưới.
Thứ hai, hai tháng trong cùng một ô luôn cách nhau đúng sáu tháng: 6 và 12, 1 và 7, 2 và 8, 3 và 9, 4 và 10, 5 và 11. Thấy một ô ghi hai tháng không cách nhau sáu tháng là dấu hiệu chép nhầm.
Thứ ba, các hàng đổi chỗ cho nhau theo cặp: tháng đại lợi của tuổi Tý, Ngọ là tháng tiểu lợi của tuổi Mão, Dậu và ngược lại; tương tự giữa Sửu, Mùi với Thìn, Tuất, và giữa Dần, Thân với Tỵ, Hợi. Nhờ quy luật này, chỉ cần nhớ ba hàng là suy ra được ba hàng còn lại.
Kiểm thêm một điều: cả sáu hàng gộp lại, mỗi tháng trong năm xuất hiện đúng hai lần, một lần ở cột đại lợi và một lần ở cột tiểu lợi. Nếu bảng của bạn có tháng nào xuất hiện ba lần, hãy đối chiếu lại với nguồn khác.
Ví dụ ghép năm và tháng cho bốn cô dâu
Năm chọn sao cho cô dâu không vướng kim lâu theo cách tính phổ biến; tháng lấy theo bảng ở trên:
| Cô dâu | Năm cưới không vướng kim lâu | Tháng đại lợi | Tháng tiểu lợi |
|---|---|---|---|
| Sinh 1999 Kỷ Mão | 2027 (tuổi mụ 29) | Tháng Giêng, tháng 7 | Tháng 6, tháng Chạp |
| Sinh 1996 Bính Tý | 2027 (tuổi mụ 32) | Tháng 6, tháng Chạp | Tháng Giêng, tháng 7 |
| Sinh 2002 Nhâm Ngọ | 2028 (tuổi mụ 27) | Tháng 6, tháng Chạp | Tháng Giêng, tháng 7 |
| Sinh 1997 Đinh Sửu | 2027 hoặc 2028 (tuổi mụ 31, 32) | Tháng 5, tháng 11 | Tháng 4, tháng 10 |
Cô dâu sinh 1996 và cô dâu sinh 2002 tuy khác tuổi nhưng dùng chung bảng tháng, vì Tý và Ngọ cùng một hàng. Cô dâu sinh 1997 không vướng kim lâu cả hai năm 2027 và 2028, nên có bốn tháng đại lợi để chọn trong hai năm, khá rộng rãi cho việc sắp xếp.
Ngày cưới cụ thể trong tháng thuộc về lịch âm và các bảng ngày tốt, là phần việc riêng, nằm ngoài phép tính theo tuổi cô dâu. Gia đình nào không xem ngày thì chọn một ngày cuối tuần trong tháng đã lọc là đủ, miễn thuận cho khách mời và cho hai bên đi lại.
Chọn theo thứ tự năm, tháng, ngày mà không rối
Gia đình nào xem đủ ba tầng thường làm theo thứ tự sau, mỗi tầng chỉ lọc trong kết quả của tầng trước:
- Lọc năm theo kim lâu. Tính tuổi mụ cô dâu cho các năm đang cân nhắc, loại năm có số dư 1, 3, 6, 8 nếu gia đình theo lệ này.
- Lọc tháng theo con giáp cô dâu. Trong năm đã chọn, ưu tiên tháng đại lợi, rồi tháng tiểu lợi. Nếu cả bốn tháng đều không hợp với hoàn cảnh, hỏi người lớn nhà mình xem tháng nào được dùng mềm dẻo.
- Đối chiếu lịch thực tế. Tháng âm đó rơi vào khoảng tháng dương nào, có trùng mùa mưa bão, mùa thi, thời gian bận của công việc không.
- Chọn ngày. Tra lịch âm để chọn ngày trong tháng, rồi mới đặt nhà hàng, dịch vụ.
- Ghi lại toàn bộ trên một trang. Năm, tháng, ngày và lý do chọn. Gửi cho cả hai nhà để mọi người cùng một thông tin.
Làm theo thứ tự này, mỗi bước chỉ còn ít lựa chọn nên quyết nhanh. Làm ngược, chọn ngày đẹp trước rồi mới tính năm, dễ dẫn tới cảnh đặt cọc xong mới phát hiện năm đó cô dâu vướng kim lâu.
Khi tháng đẹp của cô dâu trùng tháng bận: một tình huống mẫu
Chị Lan sinh 1994 Giáp Tuất, hai gia đình định cưới trong năm Đinh Mùi 2027. Tuổi mụ của chị năm đó là 34, chia 9 dư 7, không vướng kim lâu theo cách tính phổ biến. Tuổi Tuất nằm ở hàng Thìn, Tuất, nên tháng đại lợi là tháng 4 và tháng 10 âm lịch, tháng tiểu lợi là tháng 5 và tháng 11.
Tháng 4 âm lịch thường rơi vào khoảng tháng 5 dương lịch, trùng mùa thi của em trai chú rể và đầu mùa nóng. Tháng 10 âm lịch rơi vào khoảng tháng 11 dương lịch, mùa cưới đông, nhà hàng gần nhà đã kín lịch các cuối tuần đẹp. Hai người đứng trước ba hướng: chọn tháng 10 và chấp nhận nhà hàng xa hơn, chọn tháng 4 và tổ chức vào buổi tối cho đỡ nóng, hoặc chọn tháng 11 là tháng tiểu lợi, ít đám hơn và giá dễ thương lượng.
Gia đình chị cuối cùng chọn tháng 11. Bà ngoại thấy tiểu lợi vẫn là tháng thuận theo lệ, bố mẹ hai bên thấy chi phí vừa sức, còn người trẻ có thêm thời gian chuẩn bị. Tình huống này cho thấy bảng tháng có bốn lựa chọn chứ không phải một, và đặt các lựa chọn đó cạnh điều kiện thật thì quyết định thường đến nhanh hơn.
Điều thực tế nên đặt cạnh bảng tháng
Thời tiết và mùa vụ. Tháng âm lịch 7, 8 thường rơi vào mùa mưa bão ở nhiều vùng; tháng Chạp là mùa cưới đông, giá dịch vụ cao. Một tháng đại lợi rơi đúng mùa bão vẫn cần tính phương án che mưa, đường đi của khách.
Lịch làm việc và nghỉ phép. Cưới vào tháng khách mời và hai người khó xin nghỉ thì đám cưới vắng, hai người mệt. Hỏi lịch của những người quan trọng nhất trước khi chốt tháng.
Ngân sách theo mùa. Các tháng ít đám cưới thường dễ thương lượng giá hơn. Nếu bảng cho hai tháng đại lợi, một tháng ở mùa cao điểm và một tháng thấp điểm, chênh lệch chi phí có thể đáng kể.
Sức khoẻ của người lớn tuổi. Ông bà yếu thì tháng nóng gắt hay rét đậm đều khó cho việc đi lại. Đôi khi một tháng tiểu lợi dễ chịu về thời tiết lại hợp hơn tháng đại lợi, và người lớn trong nhà thường là người đầu tiên đồng ý với lựa chọn đó.
Tìm hiểu thêm có chừng mực. Nếu muốn biết thêm về con giáp, mệnh của mình như một tư liệu văn hoá, bạn có thể xem lá số miễn phí trên AI Huyền Học; còn chuyện chọn tháng cưới vẫn nên dựa trên lệ nhà và điều kiện thật.
Câu hỏi thường gặp
Cô dâu tuổi Tý nên cưới tháng nào?
Theo bảng được chép phổ biến, cô dâu tuổi Tý có tháng đại lợi là tháng 6 và tháng Chạp âm lịch, tháng tiểu lợi là tháng Giêng và tháng 7. Một số sách ghi khác ở phần tiểu lợi.
Tháng cưới tính theo tuổi cô dâu hay chú rể?
Theo cách phổ biến, bảng tháng cưới xét con giáp năm sinh của cô dâu, giống như kim lâu cưới xét tuổi mụ cô dâu. Một số gia đình có xem thêm tuổi chú rể theo lệ riêng.
Tháng đại lợi có phải năm nào cũng giống nhau không?
Đúng. Bảng tháng dựa trên con giáp của cô dâu nên không đổi theo năm. Điều thay đổi theo năm là kim lâu, vì kim lâu tính theo tuổi mụ.
Không cưới được vào tháng đại lợi thì sao?
Nhiều nhà chọn tháng tiểu lợi. Một số nơi dùng cả các tháng còn lại, với cách xử như người được "phòng" tránh mặt lúc đón dâu. Tuỳ lệ gia đình, không có quy định bắt buộc.
Tháng trong bảng là tháng âm hay tháng dương?
Là tháng âm lịch. Tháng 6 âm lịch thường rơi vào khoảng tháng 7 dương lịch, nhưng lệch nhau mỗi năm, nên cần tra lịch âm khi đối chiếu với ngày cụ thể.
Năm có tháng nhuận thì tính tháng cưới thế nào?
Các sách lịch không thống nhất về tháng nhuận. Nhiều gia đình coi tháng nhuận theo tháng chính đứng trước nó, có nơi tránh cưới vào tháng nhuận. Nên hỏi lệ của người lớn trong nhà.