TuoiTot.comTuổi Tốt
Tuổi xông đất, khai trương

Xông đất cửa hàng, văn phòng đầu năm: khác xông nhà ở điểm nào

Xông đất cửa hàng, xưởng, văn phòng ngày mở cửa lại sau Tết: lấy tuổi ai, chọn nhân viên hay đối tác, làm sao cho công bằng với cả tập thể, kèm ví dụ tính.

A small group of Vietnamese workers walk into a sewing workshop after a holiday break, rows of covered machines, wide shot from the back of the room, pale morning light

Xông đất cửa hàng, văn phòng khác xông nhà ở ba điểm: diễn ra vào ngày mở cửa lại sau Tết chứ không phải sau giao thừa, so tuổi người xông với tuổi chủ cơ sở chứ không phải chủ hộ, và người xông thường là nhân viên, đối tác hay khách quen chứ không phải họ hàng. Cách chọn tuổi vẫn theo cách tính phổ biến: tránh chi xung, ưu tiên chi hợp, rồi mới xét can và nạp âm.

Điều khác lớn nhất là chuyện tập thể. Ở nhà, chọn ai xông đất là việc riêng của gia đình; ở nơi làm việc, chọn một nhân viên vì "hợp tuổi" có thể khiến người khác thấy bị xếp sau. Bài này đi qua bảng so sánh, một tình huống ở xưởng may nhỏ, cách làm sao cho công bằng, và thứ tự một buổi sáng mở cửa đầu năm gọn gàng.

So sánh xông nhà với xông cửa hàng, văn phòng

Hai tục cùng gốc nhưng hoàn cảnh khác, nên cách làm cũng khác.

Xông nhàXông cửa hàng, văn phòng
Thời điểmSau giao thừa, sáng mùng MộtBuổi mở cửa lại đầu tiên sau kỳ nghỉ Tết (khai xuân)
So tuổi vớiGia chủ, có nhà so thêm năm mớiChủ cửa hàng, chủ doanh nghiệp hoặc người đứng đầu cơ sở
Người xông thường làHọ hàng, hàng xóm, bạn bèNhân viên lâu năm, đối tác, khách quen, đôi khi chính chủ
Không khíGia đình, riêng tưTập thể, có người ngoài nhìn vào
Rủi ro hay gặpNgười được mời ngại, trễ hẹnNhân viên khác cảm thấy bị phân biệt vì tuổi
Việc đi kèmChúc Tết, lì xì trẻ nhỏLì xì đầu năm, họp ngắn, kiểm tra cơ sở sau kỳ nghỉ

Vì có người ngoài và có tập thể, nhiều doanh nghiệp chọn cách "nhẹ" nhất: chủ tự mở cửa, hoặc mời một đối tác, khách quen bước vào trước, rồi mọi nhân viên vào cùng nhau. Cách này giữ được tục mà không để ai thấy mình bị loại vì năm sinh.

Tình huống giả định: xưởng may của anh Quang sinh 1982

Anh Quang sinh năm 1982, tuổi Nhâm Tuất, mệnh Đại Hải Thủy. Chi Tuất tam hợp với Dần, Ngọ, lục hợp với Mão, cùng nhóm xung với Thìn, Sửu, Mùi. Can Nhâm hợp với Đinh, theo cách phổ biến xung với Bính. Xưởng mở lại sau Tết năm 2027, anh xem năm sinh năm nhân viên lâu năm:

Nhân viênCan chi, nạp âmChi so với TuấtCan so với NhâmNạp âm so với Thủy
Tổ trưởng, sinh 1978Mậu Ngọ, Thiên Thượng HỏaTam hợpBình thườngThủy khắc Hỏa
Thợ cắt, sinh 1987Đinh Mão, Lư Trung HỏaLục hợpHợp (Đinh–Nhâm)Thủy khắc Hỏa
Kế toán, sinh 1992Nhâm Thân, Kiếm Phong KimBình thườngCùng canKim sinh Thủy
Thợ may, sinh 1998Mậu Dần, Thành Đầu ThổTam hợpBình thườngThổ khắc Thủy
Thợ phụ, sinh 2003Quý Mùi, Dương Liễu MộcXungBình thườngThủy sinh Mộc

Theo cách tính phổ biến, bốn người đầu đều không xung chi với anh Quang, thợ cắt 1987 hợp cả chi lẫn can. Cũng nên biết năm 2027 Đinh Mùi có chi Mùi cùng nhóm xung với Tuất, nên có người khuyên anh Quang để một người khác bước vào trước thay vì tự mở. Tra bảng, người sinh 1982 không nằm trong tam tai năm 2027. Anh quyết định nhờ chị tổ trưởng làm việc với xưởng lâu nhất mở cửa, rồi cả xưởng vào cùng; lý do là chị là người được mọi người quý, chứ tuổi chỉ để các cụ yên tâm.

Làm sao cho công bằng với cả tập thể

Nơi làm việc có nhiều người, nhiều quan niệm. Một số cách làm giúp giữ tục mà không ai thấy bị xếp sau:

  • Không công bố danh sách "tuổi hợp, tuổi xung" trước tập thể. Chọn người xông đất là việc riêng của chủ, chỉ cần nhờ riêng người được chọn.
  • Không xếp thứ tự vào cửa theo tuổi cho cả xưởng. Người xông đất vào trước, sau đó mọi người vào cùng lúc như ngày thường.
  • Lì xì đầu năm cho nhân viên đồng đều theo một nguyên tắc rõ ràng (theo thâm niên, theo vị trí), không thưởng thêm cho người "hợp tuổi".
  • Nếu nhân viên không theo tục, đừng nhờ họ; nếu họ từ chối, nhận lời từ chối nhẹ nhàng, không nhắc lại.
  • Với người có tuổi xung chủ, không nói gì về chuyện đó. Họ không cần biết mình đã được xét tuổi.
  • Có thể mời đối tác hoặc khách quen xông đất thay vì nhân viên, vừa giữ tục vừa là dịp chúc Tết đối tác.

Nhiều chủ cơ sở kể rằng cách khéo nhất là tự mình mở cửa và chào từng người. Cả xưởng thấy chủ có mặt từ sớm, không ai phải đoán xem mình được xếp ở đâu. Với cơ sở đông người, sự rõ ràng ấy có giá trị hơn bất kỳ phép chọn tuổi nào, vì nó giữ được lòng tin của tập thể suốt cả năm.

Thứ tự một buổi sáng mở cửa lại đầu năm

Không cần nghi thức cầu kỳ, buổi khai xuân của phần lớn cửa hàng, văn phòng nhỏ gói trong mấy việc dưới đây. Giờ giấc cụ thể nếu muốn chọn thì xem lịch ngày.

  1. Chủ hoặc người được giao giữ chìa khoá đến sớm, kiểm tra điện, nước, khoá cửa sau kỳ nghỉ dài trước khi mọi người tới.
  2. Người xông đất đã nhờ trước bước vào đầu tiên, nói một câu chúc ngắn.
  3. Cả tập thể vào làm, chủ chúc Tết và phát lì xì đầu năm theo nguyên tắc đã định, người nghỉ phép hay về quê muộn vẫn được phần như mọi người.
  4. Họp ngắn mười lăm phút: nhắc lịch việc tháng đầu, đơn hàng đang chờ, ai phụ trách gì.
  5. Kiểm tra máy móc, kho hàng, hàng tồn có bị ẩm mốc, hư hỏng trong kỳ nghỉ không.
  6. Mở bán, nhận đơn hoặc làm việc bình thường. Với cửa hàng, khách mua đầu tiên coi như người mở hàng.

Thứ tự này đặt việc kiểm tra cơ sở lên trước cả việc xông đất, vì sau kỳ nghỉ dài, chập điện, rò nước hay mất đồ là chuyện có thật và cần phát hiện sớm.

Sạp chợ, quán ăn, kho hàng, văn phòng thuê chung: mỗi nơi một cách gọn

Sạp chợ. Người bán sạp thường không nhờ ai xông đất riêng. Buổi chợ đầu năm, người đầu tiên mua hàng coi như vừa xông đất vừa mở hàng. Nhiều người bán nhờ một khách quen hợp tuổi ghé sớm mua giúp một món, vậy là đủ. Sạp nhỏ, khách qua lại liên tục, chờ đợi người hợp tuổi mới bán là điều không ai làm.

Quán ăn, quán cà phê. Quán thường mở lại sớm sau Tết vì khách đi chơi xuân đông. Chủ quán hay tự mở cửa, hoặc nhờ người bếp chính làm lâu năm vào trước. Việc đáng lo hơn là nguyên liệu: hàng đông lạnh qua kỳ nghỉ có còn dùng được không, gas, điện có an toàn không.

Kho hàng, cửa hàng bán qua mạng. Nơi không có khách đến trực tiếp vẫn có thể giữ tục: người đóng gói đơn đầu tiên của năm, hoặc chính chủ mở kho. Đơn hàng đầu năm được nhiều người coi như "mở hàng" theo nghĩa rộng, nhưng phần quan trọng là kiểm tồn kho và báo khách lịch giao hàng.

Văn phòng thuê trong toà nhà chung. Cửa toà nhà nhiều người dùng chung, nên tục chỉ áp cho cửa văn phòng của mình. Người xông đất là người đầu tiên mở cửa văn phòng, không phải người đầu tiên qua cổng toà nhà. Lưu ý giờ mở cửa toà nhà đầu năm do ban quản lý quy định, nên hỏi trước để khỏi đứng chờ.

Những điều thực tế quan trọng hơn chuyện tuổi

Với doanh nghiệp, ngày mở cửa lại đầu năm gắn với lịch nghỉ Tết của người lao động theo luật lao động và theo nội quy của chính cơ sở. Ngày mở cửa nên được báo trước cho nhân viên, đối tác và khách hàng từ trước Tết, không nên dời đi dời lại chỉ vì tìm chưa ra người hợp tuổi xông đất. Thay đổi đột ngột làm nhân viên ở quê xa phải đổi vé tàu xe, khách hàng không biết khi nào nhận được hàng.

Chuyện thứ hai là sổ sách. Đầu năm là lúc đối chiếu công nợ, kiểm kho, chốt lương thưởng Tết. Một buổi khai xuân vui vẻ mà lương tháng trước chưa trả đủ thì không lời chúc nào bù được. Chuyện thứ ba là an toàn: xưởng có máy móc nên kiểm tra kỹ trước khi chạy lại, cửa hàng có kho nên kiểm tra phòng cháy.

Đặt những việc ấy lên trước, tục xông đất trở lại đúng chỗ của nó: một nét văn hoá đầu năm giúp tập thể bắt đầu với không khí vui, không phải một điều kiện để công việc được tiếp tục.

Câu nói mẫu khi nhờ và khi giải thích

Nhờ nhân viên lâu năm: "Chị ơi, sáng mở cửa lại em nhờ chị vào trước nhé, chị làm với xưởng lâu nhất, chị mở cửa cho cả nhà lấy may đầu năm." Câu nói nêu lý do là thâm niên, không nhắc tuổi, người được nhờ thấy được quý, người khác nghe được cũng không thấy bị xếp sau.

Nhờ đối tác: "Anh ghé xưởng sáng mở cửa uống chén trà đầu năm nhé, em muốn anh là người đầu tiên đến chúc Tết xưởng." Với đối tác, lời mời uống trà tự nhiên hơn lời nhờ xông đất.

Khi nhân viên hỏi vì sao không chọn mình: "Chuyện xông đất chỉ để các cụ nhà anh yên tâm thôi, không liên quan gì đến công việc hay đánh giá của ai cả. Năm nay anh nhờ chị Hoa vì chị làm lâu nhất." Nói thẳng rằng tục không dính tới đánh giá công việc là điều nhiều nhân viên cần nghe.

Với chính mình, nếu là chủ mà không theo tục nhưng gia đình muốn: cứ tự mở cửa sớm, chúc mọi người, phát lì xì. Người lớn trong nhà nghe con cháu kể rằng chủ đã mở cửa đầu năm thường đã thấy đủ, và tập thể cũng không phải bận tâm chuyện tuổi ai trước ai sau.

Câu hỏi thường gặp

Xông đất văn phòng công ty lấy tuổi ai?

Theo cách phổ biến, lấy tuổi chủ doanh nghiệp hoặc người đứng đầu cơ sở. Doanh nghiệp nhiều chủ thường chọn tuổi người điều hành chính. Người xông đất được so với tuổi người ấy.

Có nên chọn nhân viên hợp tuổi để xông đất văn phòng không?

Được, nếu nhờ riêng và không công bố chuyện tuổi trước tập thể. Nhiều nơi chọn người theo thâm niên hoặc mời đối tác, khách quen để tránh cảm giác phân biệt giữa nhân viên.

Chủ cửa hàng tự xông đất cửa hàng mình được không?

Được. Nhiều chủ cửa hàng tự mở cửa buổi đầu năm, nhất là khi không muốn phiền người khác. Có nhà để người khác bước vào trước nếu tuổi chủ xung với năm, nhưng đó chỉ là tuỳ chọn.

Xông đất cửa hàng có phải làm vào sáng mùng Một không?

Không nhất thiết. Cửa hàng, văn phòng thường xông đất vào buổi mở cửa lại đầu tiên sau kỳ nghỉ Tết. Ngày mở cửa theo kế hoạch kinh doanh, ngày giờ cụ thể nếu muốn chọn thì xem lịch ngày.

Nhân viên có tuổi xung với chủ thì có được đi làm buổi đầu năm không?

Có, hoàn toàn bình thường. Tục xông đất chỉ nói về người bước vào đầu tiên. Mọi nhân viên vào làm cùng nhau sau đó, không ai cần tránh mặt hay đi muộn vì tuổi.

Lì xì nhân viên đầu năm có cần theo tuổi không?

Không nên. Lì xì đầu năm nên theo một nguyên tắc rõ ràng như thâm niên hay vị trí, áp dụng đồng đều. Thưởng thêm cho người hợp tuổi dễ khiến tập thể thấy bất công.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138